Fudbal u Sjevernoj Makedoniji

2
24
fudbal
Olaf Kraak/North Macedonia players/REUTERS via Guliver image

Fudbal u Sjevernoj Makedoniji počinje još početkom 20. vijeka. Zapravo, prva utakmica je odigrana u Skoplju 20. aprila 1919. godine. Fudbalska reprezentacija Sjeverne Makedonije predstavlja Sjevernu Makedoniju u međunarodnom fudbalu, a njome upravlja Fudbalski savez Makedonije . Domaći mečevi igraju u skopskoj Areni Toše Proeski.

Bila je to selekcija engleske vojske sastavljene od najboljih igrača među regrutima, protiv skopskog Napretka, Napredok bi meč dobio rezultatom 2: 0. Na tom mjestu je u znak sjećanja na takmičenje podignut spomenik u obliku fudbalske lopte teške oko 250 kilograma, jer je to bila prva zvanična fudbalska utakmica odigrana na teritoriji sjeverne Makedonije. Spomenik je podignut 1979. godine, povodom obelježavanja godišnjice 70 godina od početka fudbala u sjevernoj Makedoniji. Od 1909. godine formirano je mnogo klubova.

Prije Prvog svjetskog rata, region je postao dio Kraljevine Srbije i, kao takav, postao je dio Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca 1918. godine – preimenovane u Jugoslaviju 1929. godine. Od 1918. godine, klubovi sa sadašnje teritorije Republike Sjeverne Makedonije takmičili su se u sistemu jugoslovenske lige. Prvo su bili dio Beogradskog fudbalskog podsaveza (1913–1927), a kasnije, 1927. godine, formirano je zasebno skopsko fudbalsko podsavezništvo.

Stvaranje kasnijeg znatno je olakšalo makedonskim klubovima pristup jugoslovenskoj Prvoj ligi, jer su Subassocion lige funkcionisale kao kvalifikacione lige za jugoslovensko nacionalno prvenstvo i izbjegavali su klubove iz Beograda. Gragjanski Skoplje postao je uobičajeni učesnik tokom kasnih 1930-ih u jugoslovenskom vrhu. Krajem 1930-ih i početkom 1940-ih, sistem lige je promjenjen, a makedonski klubovi su se takmičili u okviru srpske lige.

1941. godine, kada je Drugi svjetski rat već bio u toku, veći dio regiona Vardarske banovine bio je uključen u Bugarsku. Fudbalske lige i klubovi su restrukturirani i ugrađeni u sistem bugarske lige. Najači makedonski klubovi takmičili su se u Bugarskoj ligi (1941–1945). Tokom Drugog svjetskog rata, selekcija makedonskih klubova igrala je protiv selekcije njemačke vojske i igrala utakmice protiv Bugarske. Tokom ovog perioda izabrano je nekoliko makedonskih igrača koji su igrali za bugarsku reprezentaciju.

1945. godine, na kraju Drugog svjetskog rata, region je ponovo pripojen Jugoslaviji, a SR Makedonija je uspostavljena kao jedna od 6 sastavnih socijalističkih republika SFR Jugoslavije. Najbolji makedonski klubovi su se obično takmičili u saveznim ligama, prvoj i drugoj jugoslovenskoj ligi, dok je Makedonska republička liga formirana da služi kao kvalifikaciona liga za savezne.

Konačno, 14. avgusta 1949. godine formiran je Makedonski fudbalski savez koji je bio dio Fudbalskog saveza Jugoslavije do 1991. godine, kada je Sjeverna Makedonija proglasila nezavisnost. Prvi predsjednik Fudbalskog saveza Makedonije bio je Ljubisav Ivanov – Dzingo.

Najbolji makedonski igrači bili su dio jugoslovenske reprezentacije. Fudbalska reprezentacija Sjeverne Makedonije predstavlja Sjevernu Makedoniju u međunarodnom fudbalu, a kontroliše je Fudbalski savez Makedonije.

U periodu između 1945. i 1991. godine, SR Makedonija nije imala pravo da igra kao tim za zvanične utakmice. Tim je uglavnom igrao egzibicione utakmice protiv timova iz drugih republika SFRJ, a predstavljali su ga makedonski igrači pod tradicionalnim crvenim, žutim i bjelim bojama.

Fudbalski tim Sjeverne Makedonije – putovanje započinje

Poslije nezavisnosti, Makedonija je postala jedinstvena članica FIFA-e i UEFA-e 1994. godine. Reprezentacija je svoj fudbalski put započela pobjedom od 4: 1 protiv Slovenije u prijateljskoj utakmici 13. oktobra 1993. godine, pod vodjstvom trenera Andona Doncevskog. Nastavili su da dobijaju naredna dva prijateljska susreta protiv Slovenije i Estonije. Na nastupnoj makedonskoj strani nastupio je Darko Pančev, koji je igrao za milanski Inter u Italiji.

Kvalifikacije za Euro 96 bili su prvi veći kvalifikacioni turniri na kojem je Makedonija učestvovala kao nezavisna država i bili su grupisani sa Španijom, Danskom, Belgijom, Kiprom i Jermenijom. U uvodnoj utakmici, koja je ujedno bila i njihova prva zvanična utakmica, Makedonija je izvučena protiv vladajućeg evropskog prvaka Danske.

Utakmica je odigrana u Skoplju 7. septembra 1994. godine, a završena je 1: 1, a Makedonija je vodila veći dio utakmice nakon postignutog pogotka u četvrtom minutu.

U ovoj kvalifikacionoj fazi, Makedonija je pretrpjela jedan od svojih najgorih poraza kada je 7. juna 1995. kod kuće izgubila sa 0: 5 od Belgije. Nisu uspjeli da se plasiraju na Euro 96, završivši četvrti u grupi sa sedam bodova. Prvi pokušaj Makedonije u kvalifikacijama za Svjetsko prvenstvo počeo je 1996. godine i bio je neuspjeh. Od tada su postali veseo za velike timove u Evropi. Ali, to je bila velika krivica učenja za novu nezavisnu naciju.

Era Srećka Kataneca

Bivši selektor slovenačke reprezentacije Srećko Katanec 2006 godine imenovan je za glavnog trenera i dobio je dvogodišnji ugovor. Katanec je počeo da mijenja mentalitet tima jer je prije nakupljanja za kvalifikacije za Euro, 2008, Makedonija pobjedila Ekvador i Tursku u prijateljskim utakmicama.

Tokom kvalifikacija pobjedili su Estoniju u gostima. Goce Sedloski postigao je pogodak za Makedoniju u 73. minutu, što je značilo da je Makedonija prva ekipa koja je postigla gol u kvalifikacionoj kampanji za Euro 2008. Makedonija je ugostila Englesku u septembru 2006. godine u drugoj utakmici kvalifikacija.

Engleska je nastavila da pobjeđuje sa 0: 1 nakon što je Peter Crouch pogodio za goste u 46. minutu. Ovo je prvi put da Makedonija nije uspjela da postigne gol protiv Engleske. Mjesec dana kasnije, u oktobru, dvije ekipe su se još jednom sastale u Mančesteru, gdje je Engleska odigrala nerješeno 0: 0 pred 72.062 ljudi.

Makedonija je tada zabelježila jednu od do sada najupečatljivijih pobjeda kada je 2007. godine odnjela pobjedu od 2: 0 nad eventualnim pobjednicima grupa Hrvatskoj, što je izazvalo najveće uznemirenje Grupe A; to je ujedno bila i prva pobjeda Makedonije nad ekipom koja je rangirana u prvih deset FIFA-inih svjetskih rang lista.

Uprkos nekim iznenađujućim rezultatima, Makedonija još jednom nije uspjela da se plasira u finale Eura 2008, nakon što je završila peta u grupi sa 14 bodova. Poboljšanje je bilo očigledno i tokom pripreme za kvalifikacije za Svjetsko prvenstvo 2010, Makedonija je igrala tri prijateljske utakmice protiv Srbije, Bosne i Hercegovine i Poljske, što se sve završilo nerješeno.

Makedonija je svoju kampanju otvorila pobjedom domaćina protiv Škotske rezultatom 1:0. 6. septembra 2008. godine, kada je Ilco Naumoski postigao pogodak u skoku nakon dobro izvedenog slobodnog udarca Gocea Sedloskog. Poslije ovih impresivnih rezultata, Makedonija se popela za 10 mjesta na 46 na FIFA-inoj svjetskoj rang listi za oktobar 2008. godine, što je bila njihova najviša ikada pozicija na rang listi. Srećko Katanec napustio je tim nakon poraza od Holandije u Amsterdamu. U Amsterdamu 2009. godine sa 4: 0, zbog navodne svađe sa zvezdašem Goranom Pandevom.

Izlazak Kataneca zaustavlja napredak

Ubrzo nakon toga, menadžer ekipe do 21 godine, Mirsad Jonuz, postao je novi trener makedonskog seniorskog tima i potpisan je do kraja kvalifikacione kampanje za Svjetski kup. Makedonija je izgubila sa 2: 0 od Škotske, a zatim je pretrpjela još jedan poraz od Norveške, što je značilo da se Makedonija još jednom nije plasirala na Svjetsko prvenstvo.

Menadžer Mirsad Jonuz smjenjen je 18. juna 2011. godine, a zamjenio ga je John Toshack, koji je Makedoniju u poslednja četiri meča vodio do jedne pobjede, jednog remija i dva poraza u kvalifikacijama za euro, 2012. Tokom kvalifikacija za Svjetski kup 2014. godine stvari su počele da se raspadaju – kampanja je bila katastrofa.

Poslije neuspješnog kvalifikacionog niza, Goran Pandev, Nikolce Noveski, Velice Sumulikoski i drugi povukli bi se iz nacionalnog tima zbog turbulentnih odnosa sa Fudbalskim savezom Makedonije. U novembru 2013. godine, Boško Gjurovski biće imenovan za novog menadžera reprezentacije. Kvalifikacije za Euro 2016. ostale su nezadovoljavajuće i usljedilo je još promjena.

U oktobru 2015. godine Drulović je napustio reprezentaciju da bi se pridružio srpskom klubu Partizan, a rukovodjeće mjesto preuzeo je bivši menadžer Rabotničkog, i bivši pomoćni trener reprezentacije Igor Angelovski. Istog mjeseca, makedonska fudbalska super zvjezda Goran Pandev vratio se u nacionalni tim posle dvije godine odsustva. Ništa se značajno nije dogodilo tokom kvalifikacija za Svjetsko prvenstvo, 2018. godine, osim zabelježene prve pobjede u kvalifikacijama protiv Lihtenštajna.

Liga nacija UEFA – platforma za promjenu bogatstva i stvaranje istorije

UEFA je započela Ligu nacija UEFA, a Sjeverna Makedonija je takmičenje shvatila ozbiljno i otkrila ga kao platformu za podizanje njihovog duha i usavršavanje njihovih vještina uprkos tome što su se mnogi vrhunski timovi i kritičari žalili na turnir, što čini fudbalski raspored prilično užurbanim. Ali za timove poput Makedonije to je došlo kao blagoslov.

Pobjedili su u Ligi D i promovisani u Ligu C – Makedonija je izvučena u Grupu 2 zajedno sa Jermenijom, Estonijom i Gruzijom. Međutim, pošto je ranije uspješno zauzela prvo mjesto u UEFA Ligi nacija, Sjeverna Makedonija je uspjela da stigne do prvog takmičarskog plej-ofa u zemlji u istoriji i bila je zakazana protiv Kosova.

Kosovo, zemlja sa 1,8 miliona ljudi koja je proglasila nezavisnost od Srbije 2008. godine, prihvaćeno je kao član evropskog fudbalskog upravnog tjela UEFA, a zatim i FIFA, 2016. godine nakon duge kampanje. Uživali su u izvanrednom nizu od 15 utakmica bez poraza u periodu od 2018. do 19. godine, da bi pobjedili svoju grupu Lige nacija i plasirali se u plej-of, koji nude zadnja vrata evropskom prvenstvu.

Ali, Sjeverna Makedonija je savladala balkanske susjede Kosovo sa 2-1 i posetiće Gruziju, koja je pobjedila Belorusiju sa 1-0 zahvaljujući ranoj kazni Tornike Okriashvili, sa pobjednicima u plej-ofu postavljenim za prvi glavni turnir kao nezavisna nacija. Bilo je radosnih scena u Skoplju, gdje je Sjeverna Makedonija obrušila Kosovo u emocionalno nabijenom susretu, dok je domaći trener Angelovski nakon posljednjeg zvižduka izljeteo na teren sa makedonskom zastavom. Pobjeda protiv Kosova povećala je šansu za istorijski debi na Evropu kada su se suočili sa Gruzijom u finalu plai-offa puta Path D. Na kraju je stvorena istorija.

REPREZENTACIJA

Poprilično skromna igrački reprezentacija Sjeverne Makedonije, ako se uporedi sa ostalim iz grupe, u sebi ipak ima nekoliko igrača koji su više nego vrijedni pažnje, ali i one koji su već zaslužili svoje poštovanje što igrama u klupskom fudbalu, što u dresu “Crvenih lavova“.

Na golu će biti 27-godišnji Stole Dimitrievski, golman Rajo Valjekana. Ispred njega, u posljednjoj liniji odbrane stajaće neka dobro poznata imena. Najpoznatiji u tom dijelu tima je fudbaler Lidsa Ezgjan Alioski koji se u ovoj sezoni dobro predstavio među četom Marsela Bjelse. Uz njega su dva rivala iz hrvatskog fudbala, Velkovski i Stefan Ristovski i Dinama.

Među igračima sredine terena izdvaja se samo brzonogi fudbaler Napolija Elmas, no pošto on dejstvuje po strani, očekivano je da će oružje na koje će se Sjeverna Makedonija oslanjati jeste kontranapad, u čemu bi upravo Elmas mogao biti opasan.

U napadu je mjesto legendarnom Pandevu, o kojem smo već napisali zbog čega je zaslužio da se na kraju karijere, nađe na ovako nekom takmičenju. Na spisku Angelovskog se našao i kapiten Sarajeva Krste Velkoski, jedini fudbaler iz Premijer lige Bosne i Hercegovine na Evropskom prvenstvu.

Formacija u kojoj će Sjeverna Makedonija igrati je 5-3-2, što dovoljno govori o tome na čemu će Makedonci bazirati svoju igru. Ipak, ono što su već postigli za njih je ogroman uspjeh, tako da je Evropsko prvenstvo samo nagrada i prilika za uživanje.

2 KOMENTARI

  1. Samim plasmanom na EP, Makedonija je napravila ogroman uspijeh. Apetiti su porasli, naravno, pobjedom nad Njemačkom u Duizburgu u kvalifikacijama za SP. Ali i pored toga smatram da je Makedonija autsajder kao sto smo i mi i to mnogo vise….

POSTAVI ODGOVOR

молимо унесите свој коментар!
овдје унесите своје име