Photo: UEFA EURO 2020 fb
Pripreme za EURO ulaze u završnu fazu, a svaki put kad neko pomene evropsko prvenstvo u fudbalu meni zamiriše lipa, park, stadion Malih sportova u Nikšiću, djetinjstvo. Sjetim se kako sam i zbog čega prvi put udario loptu, gdje sam želio da je pošaljem, koga bih uvijek stavio u moj idealni tim i šta sam sve naučio igrajući fudbal kao rekreativac, amater. Sportska socijalizacija je nešto što ne smijemo da oduzmemo našoj djeci, ma koliko bila talentovana, splet okolnosti koje nuda nova iskustva dok jurimo za nekom loptom, dodaju novu nijansu životima, gdje lakše prepoznajemo prave ljude, odnosno mislimo da znamo od čega su napravljeni. Zato, uvijek slavite sport i fudbal, jer nosi sa sobom momenat prepoznavanja, razliku između igre i igrača.

Jednog lijepog dana na Poljudu desilo se neočekivano, jugoslovenski fudbalski tim, iako potpuno razbijen i rastrzan, pogodio je mrežu Bugara, iako je golman Simović istrčavao skoro do centra, a Sušić imao veći posjed lopte od svih ostalih učesnika. Vujović je centrirao, a Ljubo Radanović pogodio za ono čuveno ”ljudi, pa je li to moguće”. Naravno, ta uspomena je vječna, pogotovo za klinca od šest godina, koji nije mogao da shvati važnost i težinu evropskog šampionata.

Godinu dana kasnije, moje iluzije, da je Sušić ipak vrhunska klasa, odnosno da je Dragan Stojković nadolazeća sila u svijetu fudbala, srušio je defanzivni red, sa smušenim golmanima, furiozna Belgija, vihorna Danska i na kraju, otac nove vizije evropskih druženja u slavu fudbala, Mišel Platini. Majstor je upravo u dresu sa Jugoslavijom, ostvario savršeni het trik, gol lijevom, gol glavom i za kraj, proslijedio loptu desnom nogom iz slobodnog udarca u rašlje.

Francuzi su bili domaćini, ali nijesu zbog toga osvojili EURO, naprotiv, osim kvaliteta, posjedovali su nevjerovatan entuzijazam i energiju, kao da su bili svjesni da se takve prilike rijetko dešavaju. Upravo je istorija evropskih prvenstava takva, na svake četiri godine, imate šansu da zadivite ne samo Evropu, nego i svijet, jer je koncentracija kvaliteta uz svu čast latino žonglerima sa loptom upravo na tzv. starom kontinentu.

A sve je počelo 1960. u Parizu. Francuzima je bilo mnogo da čekaju četiri godine da pokažu svoju klasu na svjetskom prvenstvu, pa je održan finalni turnir četiri nacije na kojem je trijumfovao Sovjetski Savez, a Jugoslavija je poražena u završnom meču. Iako je 17 nacionalnih selekcija učestvovalo u cijeloj priči, falili su Englezi, Holanđani, Zapadni Njemci i Italijani, a Španci nijesu igrali četvrtfinale sa SSSR, zbog političkih razmirica.

Četiri godine kasnije, Španci su zaboravili na politiku i u fudbalu savladali Sovjete, a u takmičenju je učestvovalo 29 reprezentacija. Prvi i poslednji put pobjednik jednog meča odlučen je bacanjem novčića i to u polufinalu 1968. kada su miljenici sreće bili Italijani. Sa Jugoslovenima su odigrali dva susreta da bi došli do trofeja, jer je u prvom bio neriješen rezultat. Popularnost turnira u prethodnom periodu donijela je i dvije nove reprezentacije učesnice.

Zapadna Njemačka je 1974. osvojila fudbalski svijet, ali prava uvertira bila je dvije godine ranije. EURO je održan u srcu Belgije, a Sovjetski Savez bio je fudbalski ”tanak” za Gerda Milera koji je u finalu pogodio dva puta i Herberta Vimera. A da je skoro sve u Evropi imalo početak ili kraj u Jugoslaviji potvrdio je završni turnir 1976. kada su u Beogradu poslednji put učestvovale samo četiri ekipe. Antonin Panjenka iskoristio je kiks sa kreča Ulija Henesa i postigao najpoznatiji gol sa 11 metara u istoriji fudbala. Lopta je letjela dugo i po sredini gola, ali je Čehoslovak tada zavarao ne samo golmana Njemaca nego i fudbalsku planetu.

Olimpijski stadion u Rimu bio je pravi izbor za finale turnira 1980. godine na kojem je prvi put predstavljeno osam selekcija. Igralo se po grupama, prvaci su išli dalje, a uveden je i baraž. Horst Hrubeš upisao se dva puta protiv Belgije u finalu i donio Zapadnim Njemcima još jednu titulu. Već pomenuta 1984. lansirala je u fudbalsku orbitu Mišela Platinija koji je bio i najbolji strijelac turnira sa 9 pogodaka u 5 mečeva. U finalu savladana Španija sa 2:0, a uvedeno je i razigravanje za treće mjesto.

Onda se u naša srca opet ušunjala Holandija. Nakon generacije predvođene Johanom Krojfom, koja je igrala tzv. totalni fudbal, Njemačka kao domaćin je 1988. očekivala titulu. Fudbalski svijet vidio je senzacionalni volej Marka van Bastena koji još uvijek u legendi drži i golmana Dasajeva. Rud Gulit pokazao je da se i sa rege dredovima može igrati fenomenalan fudbal.

Četiri godine kasnije, evropski fudbal preselio se u Švedsku, a trofej su oteli Danci, koji su mjesto dobili samo i isključivo zbog sankcija koje su uvedene Jugoslaviji. Bez priprema, na svježinu, prvo su u polufinalu mirnoćom sa bijele tačke savladali Holanđane, a onda u finalu lagano sa 2:0 pobijedili i tada ujedinjenu Njemačku. Sport piše nevjerovatne priče, a ova o timu koji je sa plaže osvojio evropski šampionat je jedna od najnevjerovatnijih.

Prvi turnir koji je dobio zvaničan naziv EURO, održan je 1996. u Engleskoj. Završnica je okupila 16 selekcija, po prvi put, a iako su majstorski igrali Česi, do trofeja su došli Njemci. Tresle su se ruke Koubi, a Oliver Birof postigao je prvi ”zlatni gol” koji je nekome donio titulu. Da ne stane sa novinama, UEFA se potrudila i četiri godine kasnije, kada su prvi put dvije države udružile snage oko organizacije. Holanđani i Belgijanci bili su sjajni domaćini, a Viltor i Trezege, donijeli su Francuzima medalje koje su Italijani već vidjeli u svojim plakarima.

Onda je 2004. svijet zastao u noći finala, jer su u Portugalu, Grci postali šampioni. Umjesto Apolona, u Lisabonu se iznad svih izdigao ”anđeo” Haristeas i tako ”upakovao” najveću senzaciju u evropskom fudbalu svih vremena. Austrija i Švajcarska organizovali su naredni šampionat, a na Ernest Hapel stadionu u Beču, Fernando Tores pretrčao je Filipa Lama i donio Španiji prvi veliki trofej u eri modernog fudbala. Vilja je bio najbolji strijelac, Ćavi igrač, a čak osmorica Španaca ušli su u idealnih 11 prvenstva.

Na red su došli Poljska i Ukrajina, kao organizatori, a Španija je oborila niz rekorda. Pobjeda nad Italijom od 4:0 značila je da su postali prvi tim koji je odbranio titulu šampiona, a to je bio i kraj do tada nedostignute sekvence jer su uz dvije titule evropskog šampiona, ponijeli i onu svjetskog iz Južne Afrike. Tores će ostati upisan kao jedini fudbaler koji je dva puta zaredom pogađao mrežu u finalima.

Platini je sve uradio da EURO i treći put bude u njegovoj državi, ali su se velikom trofeju na kraju radovali Portugalci. Među 24 reprezentacije, opet nas nije bilo, a kvalitet fudbala zanemaren je zbog količine uzbuđenja koji je donio. Grupna faza, Vels ispred Engleza, Sjeverna Irska ispred Ukrajine, Hrvatska ispred Španije, Mađari, ispred Islanda i Portugala. Sve je ličilo na tektonska fudbalska pomjeranja koja nam se dešavaju.

Nokaut faza nam je donijela i najveću senzaciju, Island je izbacio Engleze, Vels je došao do polufinala, a domaćina turnira je na kraju zaustavio, ne Kristijano Ronaldo, nego Eder, koji je pogodio kada je bilo najteže, u produžetku. Suze Ronalda, ali i samo 108 golova na 51 utakmici obilježili su ovaj šampionat od kojeg smo dobijali inekcije adrenalina, ali ne i fudbalsku zadovoljštinu.

Fudbalska Evropa je sada više nego ikada, ujedinjena. Opet promijenjen koncept domaćinstva, pomjeren start šampionata za godinu zbog korone, kratak period za pripreme, sve govori da očekivanja po pitanju pobjednika treba da stavimo sa strane i pokušamo da uživamo. Termini od 15, 18, 21, biće korisni da zaboravimo na dnevne muke i politizovanje, uz nadu da će fudbal još jednom pobijediti i naštimovati nas na zdraviji razum.

10 KOMENTARI

POSTAVI ODGOVOR

молимо унесите свој коментар!
овдје унесите своје име